dinsdag 6 januari 2015

Vertalingen

Wie op zoek gaat naar wetenschappelijke literatuur zal zeker informatie vinden in een andere taal of naar het Nederlands vertaalde informatie. APA geeft in beide gevallen richtlijnen.

Moet een citaat in een andere taal vertaald worden en hoe moet dit in de tekst en in een bronnenlijst worden aangegeven? De inhoud van de tekst moet voor de lezer duidelijk zijn, bedenk dus eerst of het nodig is om een citaat te vertalen. In Nederland is Engels een gangbare taal en hoeft niet vertaald te worden, tenzij er veel vaktermen in het citaat voorkomen.
Voor alle andere talen wordt aangeraden het citaat te vertalen. Er is dan sprake van een parafrase – het weergeven in eigen woorden – en dan worden de APA richtlijnen voor parafraseren gehanteerd. Er hoeft niet te worden aangegeven dat het om een eigen vertaling gaat.
In onderstaand voorbeeld van een tijdschriftartikel, overgenomen van het APA Style Blog, wordt eerst het originele citaat getoond, daarna de vertaling (parafrase):
Originele citaat
“Les femmes dans des activités masculines adoptaient des stéréotypes masculins” (Doutre, 2014, p. 332).
Vertaling
Vrouwen in mannenberoepen hebben mannelijke stereotypen overgenomen (Doutre, 2014, p. 332).
In de bronnenlijst wordt het originele werk genoemd. APA raadt aan om ook de titel te vertalen, deze wordt tussen vierkante haakjes gezet en niet cursief:
Doutre, É. (2014). Mixité de genre et de métiers: Conséquences identitaires et relations de travail [Samengaan van gender en beroep: Consequenties voor identiteit en relaties op de werkvloer]. Canadian Journal of Behavioural Science/Revue Canadienne des Sciences du Comportement, 46(3), 327–336.
Beroemde citaten als “I have a dream” van Martin Luther King of “Ich bin ein Berliner” van John F. Kennedy worden niet vertaald.


Hoe moet verwezen worden naar een publicatie die vertaald is? Wanneer een tekst oorspronkelijk in een andere taal is gepubliceerd wordt zowel in de tekst als in de bronnenlijst de oorspronkelijke auteur genoemd en de vertaler alleen in de bronnenlijst. De originele titel wordt niet genoemd. Wie bijvoorbeeld verwijst naar Harry Potter en de relieken van de dood, het laatste boek van Harry Potter zet in de tekst:
… (Rowling, 2007) …
De originele titel van het boek, Harry Potter and the deathly hallows, mag tussen haakjes worden toegevoegd maar dit is niet verplicht. De vertaler, Wiebe Buddingh’, wordt wel vermeld:
Rowling, J. K. (2007). Harry Potter en de relieken van de dood [Harry Potter and the deathly hallows] (W. Buddingh', Vert.). Amsterdam: De Harmonie.
of
Rowling, J. K. (2007). Harry Potter en de relieken van de dood (W. Buddingh', Vert.). Amsterdam: De Harmonie.
Het is uiteraard toegestaan om de originele titel en/of de vertaler in de tekst te noemen wie dat graag zou willen, bijvoorbeeld als de tekst gaat over de vertaling van het boek.
Bij werken die meerdere keren vertaald zijn, met name titels uit de klassieke literatuur, wordt indien bekend het originele jaar van publicatie toegevoegd:
Shakespeare, W. (2014). Lang leve de liefde [Love's labour's lost] (J. Nieborg, Vert.). Winsum: Grobein. (Origineel werk gepubliceerd in 1598)
Omdat Shakespeare uiteraard niet in het jaar 2014 heeft gepubliceerd worden beide jaartallen in de tekst genoemd:
... (Shakespeare, 1598/2014) ...
 

35 opmerkingen:

  1. Dankje! Dit is precies wat ik zocht!

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik had nog een vraag en ik hoop dat iemand mij hierbij duidelijkheid kan verschaffen. Als de vertaling van een ander jaar is dan het origineel (In mijn geval gaat het om vertaalde kinderboeken), houd ik dan het laatst genoemde voorbeeld aan, van Shakespeare?
    vriendelijke groet,
    Nanette Out

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Je noemt het jaar van de vertaling. Als het verschil tussen het origineel en de vertaling een paar jaar is noem je het originele jaar niet. Als het boek meerdere keren vertaald is noem je het originele jaartal wel zoals in het laatse voorbeeld.

      Verwijderen
  3. Hoe ga je om met de vertaling van een begrip? We doen onderzoek naar het fenomeen 'beliefs'. In de literatuur wordt dit engelse begrip vaak gebruikt, dus we willen het wel een keer noemen. Maar voor de rest van het onderzoek willen we voor de leesbaarheid uitgaan van de nederlandse vertaling 'overtuigingen'. Hoe moet je dit volgens de apa-normen benoemen in je onderzoek? We hebben het nu als volgt:
    "Vanuit verschillende wetenschapsdisciplines wordt op verschillende manieren gekeken naar het begrip beliefs (overtuigingen)." Vanaf dit punt wordt verder alleen nog maar over overtuigingen gesproken. Mag dit zo? Of kan je beliefs en overtuigingen in bovenstaande zin beter van plek omwisselen? Of moet het op een andere andere manier?
    Ik ben benieuwd!
    Groet, Sanne

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Omdat de omschrijving van het begrip beliefs/overtuigingen eigen werk is, hoeft er geen verwijzing bij te staan. Je bent "baas" over je eigen tekst dus je kunt dit zo laten staan. Wat je eventueel zou kunnen doen is een korte uitleg geven over de twee begrippen, zoals je dat in jouw eerste zin doet, maar dat is geheel aan jou.

      Verwijderen
    2. Bedankt voor de reactie! Maar mag je zo tussen haakjes aangeven welke nederlandse vertaling we voor een engels begrip gebruiken? Of moet je dat expliciet uitschrijven? Of heeft de APA hier geen voorschrift over?

      Verwijderen
    3. Hier zijn geen inderdaad geen APA-richtlijnen voor.

      Verwijderen
  4. moet je Engelse termen in je tekst cursief schrijven? wat is hiervoor de APA norm?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hier is geen duidelijke APA-richtlijn voor. Mijn advies zou zijn om niet cursief te gebruiken (dat wordt met name voor titels van publicaties gebruikt). Je kunt bijvoorbeeld enkele aanhalingstekens gebruiken om het woord te onderscheiden.
      Wanneer het woord uniek is en je dus citeert uit een bron, gebruik dan dubbele aanhalingstekens.

      Verwijderen
  5. Ik gebruik in mijn scriptie in de inleiding het volledige gedicht van J.C. Bloem genaamd Insomnia. Omdat ik mijn scriptie in het Engels schrijf, gebruik ik een vertaalde versie die ik van de volgende site heb gehaald: http://www.literaturefromthelowcountries.eu/insomnia/. Het gedicht is vertaald door James Brockway.
    Hoe moet ik naar dit gedicht verwijzen in de tekst en in de literatuurlijst? Hoe vermeld ik dat het gaat om een vertaald gedicht?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. In de tekst alleen de originele auteur en beide jaartallen: (Bloem, 1953/2000)

      En in de bronnenlijst:
      Bloem, J. C. (2000). Insomnia (J. Brockway, Trans.). Retrieved on May 24, 2018, from http://www.literaturefromthelowcountries.eu/insomnia/ (Original work published in 1953).

      Verwijderen
  6. Ik heb een bron met een Nederlandse auteur 'Vakgroep onderwijskunde UGent', maar ik schrijf in het Engels. Moet ik de auteur dan ook vertalen naar het Engels?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, namen blijven ongewijzigd. In de tekst kan wel een toelichting op/vertaling van de naam gegeven worden.

      Verwijderen
  7. Ik heb hier een interessante casus (terzijde: kan titel niet cursief zetten):

    Kotler, P. & Armstrong, G. (2012). Marketing, de essentie (10e editie). Amsterdam: Pearson.

    Duidelijk genoeg, maar wat te doen met de volgende gegevens: op de omslag en titelblad worden de bewerkers van de Nederlandse editie vermeld ("Nederlandse bewerking: Ton Borchert / Paul van der Hoek"), op het titelblad wordt daar nog: "Met dank aan Johan van Genechten" aan toegevoegd. Zij zijn overigens niet de vertalers, die worden in het colofon genoemd (Tijmen Roozenboom, Gassel en Ysolde Bentvelsen). Wat/wie moet ik vermelden, en hoe?
    Ook interessant: het betreft de "Tweede, gewijzigde druk: mei 2013" van de Nederlandse editie (die dus een vertaling is van de Engelstalige 10e editie). Moet dat ook nog ergens genoemd worden?

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Hoe zit het met vertalingen van een Nederlands artikel naar het Engels? Dienen Nederlandse titels van artikelen en rapporten in de referentielijst naar het Engels te worden vertaald (zodat het leesbaar is voor de Engelse lezer)?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het is niet verplicht maar het wordt wel aangeraden wanneer de lezer(s) en/of beoordelaars van de tekst Engelstalig zijn. Bij veel Engelstalige tijdschriften is het verplicht. Overleg eventueel met de beoordelaar/docent.

      Verwijderen
  9. Beste APA team,

    Als ik uit een vertaling een stuk wil citeren, moet dan achter het citaat zowel de originele auteur, jaartal en titel als de vertaler, jaar van vertalen en titel genoemd worden?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, in de tekst worden alleen de originele auteur en het jaartal van de publicatie genoemd.
      In bovenstaand voorbeeld is Rowling de originele auteur en 2007 het jaar van de Nederlandse publicatie.

      Verwijderen
  10. Beste APA team,

    Als ik middenin een zin een deel van een Engelse tekst parafraseer, hoe geef ik dat dan aan in mijn tekst?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hetzelfde als wanneer je een Nederlandse tekst parafraseert. Er zit geen verschil in omdat het in beide gevallen jouw eigen interpretatie van de tekst is.

      Verwijderen
  11. Stel dat je in de Nederlandstalige bloemlezing van Patrick Lateur 'Kijken naar jou uit duizend ogen' uit 2009 het gedicht 'Zoet ' van Nossis (klassieke Griek) haalt. Het gedicht is vertaald in die bloemlezing door Mieke de Vos. Het oorspronkelijke gedicht is voor het eerst in een bloemlezing verschenen die Anthologia Graeca heet. Het gedicht was daar getiteld met een nummer V. 170. Hoe stel je dan de bronvermelding op?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ga uit van de geraadpleegde bron, dus het boek van Lateur. Eerdere publicaties en benamingen hoeven niet genoemd te worden, tenzij dit voor de tekst van belang is. Omdat de vertaler niet de gehele bloemlezing heeft vertaald wordt deze ook niet genoemd.

      In de bronnenlijst:
      Lateur, P. (Samensteller). (2009). Kijken naar jou uit duizend ogen: Antieke liefdespoëzie. Leuven: Davidsfonds.

      In de tekst:
      ... in het gedicht "Zoet" van Nossis (Lateur, 2009, p. X) staat dat ...

      Verwijderen
  12. Ik schrijf een paper in het engels. Ik verwijs naar een nederlandstalige bron die vertaald is vanuit het engels. Geef ik hierbij dan de nederlandstalige titel in de bronnenlijst met tussen haakjes de engelstalige? Bijvoorbeeld : Ons feilbare denken [Thinking, fast and slow] (P. van Huizen & J. de Vries, Trans.)

    Ook vroeg ik mij af of de engelse of de nederlandse uitgever hierbij vermeld moest worden.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. De verwijzing is juist. Je noemt de Nederlandse uitgever (=de uitgever van het boek dat je hebt geradapleegd).

      Verwijderen
  13. Wat als de bron uit een Arabische taal of bijvoorbeeld het Farsi afkomstig is, gebruik je dan Farsi-lettertype in je bronvermelding?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, maak een transliteratie: zet het Farsi om in de taal van het document.
      Zie eventueel ook het blogbericht op het APA Style blog: Apples to תפוּחים.

      Verwijderen
  14. Wat moet je doen met een werk van Aristoteles, waar je geen jaartal van hebt?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Noteer wanneer de publicatie geen jaartal noemt (niet het jaar waarin Aristoteles het schreef, maar het jaar van uitgave) z.d. (= zonder datum).

      Geef als niet bekend is wanneer Aristoteles de tekst schreef een jaartal bij benadering:
      (Origineel werk gepubliceerd ca. 350 v.Chr.)

      Verwijderen
  15. Hoe ga je te werk met afkortingen voor Ministeries en namen van ministeries die je gebruikt als auteur, die in het Nederlands anders zijn dan in het Engels?

    - Ik heb in de bronnenlijst als volgt staan: "Minister en staatssecretaris van Volksgezondheid Welzijn en Sport. (2014). Brief aan de..." Echter hier schrijf ik het in het Nederlands. Moet dit in het Engels of de nederlandse naam aanhouden?

    - In de tekst gebruik ik het als volgt: "In 2014, the former Dutch Minister of Health, Welfare and Sport (VWS), Edith Schippers, made a plan to improve the use of e-health. This plan includes online access in medical records of patients (Minister VWS, 2014)." Mag ik VWS hier afkorten, als in de bronnenlijst haar titel staat uitgeschreven? En moet dit als VWS vermeld worden of als HWS?

    Alvast bedankt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Wanneer je in het Engels schrijft en verwijst naar een Nederlandstalige bron vermeld je in de bronnenlijst de originele Nederlandse gegevens. Je kunt wel ter verduidelijking achter de titel tussen vierkante haakjes en niet cursief een eigen Engels vertaling geven.

      Let op dat je of een naam (Schippers) of een organisatie (Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport) noemt en geen functie.

      De naam van het ministerie mag worden afgekort, zie voor uitleg het blogbericht Afkortingen.

      Verwijderen
  16. Ik schrijf mijn scriptie in het Engels. Als ik naar een Nederlandse talig artikel of rapport verwijs, moet dan de vertaling in het Engels tussen haakje erachter zoals hieronder?
    Oldenburger, J., De Groot, C., & Van Benthem, M. (2015). Marktvraag, beschikbaarheid en prijs van aantoonbaar duurzaam geproduceerd tropisch hout [Demand, availability and price of demonstrably sustainably produced tropical timber]. Wageningen: Stichting Probos.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het mag maar is niet verplicht. Als de lezer(s) van jouw tekst Engelstalig is/zijn wordt dit wel aangeraden.

      Verwijderen