woensdag 14 februari 2018

Congressen, conferenties en symposia

Op verzoek zal in de volgende editie van De APA-richtlijnen uitgelegd ook aandacht worden besteed aan het vermelden van conferenties, congressen en symposia.


Er kan verwezen worden naar een voordracht gehouden tijdens een congres, naar een congresbundel (zowel op papier als online) of naar een posterpresentatie. In onderstaande voorbeelden wordt telkens naar dezelfde bijdrage verwezen.

Congresbijdrage
Spreker, A. (jaar, maand). Titel van voordracht. In A. Naam (Voorzitter), Naam congres. Congres georganiseerd door Naam organisatie, locatie.
Voorbeeld
Eweg, R., & Van Hal, J. (2014, november). Living Labs: Innovating environments for metropolitan food production. In R. Roggema (Voorzitter), Finding Spaces for Productive Cities: 6th AESOP Sustainable Food Planning Conference. Congres georganiseerd door Hogeschool Van Hall Larenstein, Leeuwarden.

Congresbundel
Voordrachten gehouden tijdens een congres, symposium of conferentie kunnen in een bundel worden gepubliceerd. Gebruik voor een vermelding van een congresbijdrage, op papier of online, dezelfde vermelding als van een hoofdstuk uit een boek en voor een vermelding van een bijdrage van een regelmatig gehouden congres dezelfde vermelding als van een tijdschriftartikel.
Voorbeeld papier
Eweg, R., & Van Hal, J. (2014). Living Labs: Innovating environments for metropolitan food production. In R. Roggema & G. Keeffe (Reds.), Finding Spaces for Productive Cities: Proceedings of the 6th AESOP Sustainable Food Planning Conference (pp. 568-583). Velp: VHL University of Applied Sciences. 
Voorbeeld online
Eweg, R., & Van Hal, J. (2014). Living Labs: Innovating environments for metropolitan food production. In R. Roggema & G. Keeffe (Reds.), Finding Spaces for Productive Cities: Proceedings of the 6th AESOP Sustainable Food Planning Conference (pp. 568-583). https://doi.org/10.13140/2.1.2378.9765

Posterpresentatie
Presentator, A. (jaar, maand). Titel van presentatie. Poster gepresenteerd tijdens Naam congres, organisatie, locatie.
Voorbeeld
Eweg, R., & Van Hal, J. (2014, november). Living Labs: Innovating environments for metropolitan food production. Poster gepresenteerd tijdens Finding Spaces for Productive Cities: 6th AESOP Sustainable Food Planning Conference, Hogeschool Van Hall Larenstein, Leeuwarden.
Voor alle voorbeelden geldt dat de vermelding in de tekst (Eweg & Van Hal, 2014) is.
 

maandag 15 januari 2018

Screenshots

Met de knop "Print Scrn" op het toetsenbord kunnen gemakkelijk screenshots van het beeldscherm gemaakt worden. Een screenshot kan ter ondersteuning gebruikt worden van een tekst of in een PowerPoint-presentatie. Ook hier geldt dat bronvermelding verplicht is, maar: hoe verwijs je naar een screenshot?

Net als bij andere afbeeldingen bestaat de verwijzing uit drie onderdelen:
  • In de tekst
    Een verwijzing naar de afbeelding + nummer
  • Onder de afbeelding
    Afbeelding X. Omschrijving afbeelding. Overgenomen [of: Aangepast overgenomen] uit “Titel webpagina” van A. Auteur [of Organisatie], jaartal (webadres). Copyright jaartal, Naam auteursrechthebbende [staat meestal onderaan de pagina].
  • In de bronnenlijst
    Auteur, A. [of Organisatie]. (jaartal of datum). Titel webpagina cursief. Geraadpleegd op [datum van raadplegen], van http… etc.

In dit voorbeeld is gekozen voor de startpagina (meestal aangeduid met Home) van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen:
  • In de tekst
    … op de startpagina van de HAN (zie Afbeelding 1) is te zien dat …
  • Onder de afbeelding
Afbeelding 1. Startpagina HAN. Overgenomen uit “Home” van
Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, z.d. (https://www.han.nl/).
Copyright 2018, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.
  • In de bronnenlijst
    Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. (z.d.). Home. Geraadpleegd op 15 januari 2018, van https://www.han.nl/
Let op dat het jaar van publicatie en het jaar van copyright (=auteursrecht) niet hetzelfde is; de pagina vermeldt geen datum, alleen het jaar van auteursrecht.
 
Zie ook de blogberichten over screenshots van YouTube en Twitter.
 

woensdag 20 december 2017

Twitter

Sociale media zijn voor veel mensen een bron van informatie, voor sommigen ook een manier om hun ideeën met anderen te delen. Denk bijvoorbeeld aan hoe president Donald Trump zich uit op Twitter, vandaar de vraag: hoe verwijs je naar een Twitterbericht?

Sinds juli 2006 is het mogelijk om te twitteren, waarbij het belangrijkste kenmerk was dat een bericht niet meer dan 140 tekens mag bevatten. Op het APA Style blog staan diverse berichten over hoe te verwijzen naar Twitter en in de APA Style Guide to Electronic References uit 2012, een supplement op de officiële Publication Manual, wordt op pagina 34 een voorbeeld gegeven. Heel toevallig staat op dezelfde pagina in De APA-richtlijnen uitgelegd ook een voorbeeld van een ‘tweet’. De Amerikaanse APA Style experts zijn zelf ook actief op Twitter.

Net als bij een webpagina is de vermelding in een bronnenlijst opgebouwd uit achtereenvolgens de auteur, de datum, titel cursief (= het complete bericht), de raadpleegdatum en de link. In dit voorbeeld is gekozen voor een bericht van minister-president Mark Rutte.
Rutte, M. [MinPres]. (2017, 8 november). Het thema van de #Benelux Top was #duurzaamheid en #innovatie. We hebben in het @gemeentemuseum gesproken met experts uit wetenschap en bedrijfsleven over o.a. de energietransitie en alternatieve brandstoffen [Tweet]. Geraadpleegd op 20 december 2017, van https://twitter.com/MinPres/status/928343220634963970
Als de persoonsnaam, in dit geval Mark Rutte, bekend is, zet deze dan vooraan gevolgd door de gebruikersnaam tussen vierkante haakjes. Als alleen een gebruikersnaam bekend is, noteer deze dan zonder vierkante haakjes. In de tekst is de verwijzing naar bovenstaand bericht:
… (Rutte, 2017) …
Wanneer in algemene zin wordt verwezen naar het Twitteraccount van Mark Rutte, noem deze dan alleen in de tekst en niet in de bronnenlijst:
… minister-president Mark Rutte gebruikt Twitter (https://twitter.com/minpres) en …
Sinds 7 november 2017 is het aantal tekens per tweet verdubbeld van 140 naar 280 tekens. Omdat sommige bronvermeldingen dan wel heel lang worden heeft APA de regel om het hele bericht over te nemen iets aangepast: niet meer dan 40 woorden. Deze aanpassing werd, heel toepasselijk, via Twitter bekend gemaakt:
APA Style. (2017, 7 november). When citing a tweet (even one with #280characters) in #APAStyle, include only the first 40 words http://on.apa.org/cite-a-tweet-in-APA-Style [Tweet]. Geraadpleegd op 20 december 2017, van https://twitter.com/APA_Style/status/928048406597169153
Wanneer een screenshot van het twitterbericht wordt overgenomen gelden dezelfde richtlijnen als bij een afbeelding over genomen van internet. Naast een vermelding in de bronnenlijst ook een verwijzing onder de afbeelding:

Afbeelding 1. Twitterbericht Mark Rutte. Overgenomen uit “Het thema
van de #Benelux Top was #duurzaamheid en #innovatie. We hebben in
het @gemeentemuseum gesproken met experts uit wetenschap en
bedrijfsleven over o.a. de energietransitie en alternatieve brandstoffen” door
M. Rutte, 2017 (https://twitter.com/MinPres/status/928343220634963970).
Copyright 2017, Mark Rutte.

In plaats van 'Twitterbericht Mark Rutte' mag ook een andere omschrijving gegeven worden. Tussen dubbele aanhalingstekens staat de hele tekst van de tweet, tot maximaal 40 woorden. Let op dat het copyright niet automatisch bij degene ligt die het bericht heeft geplaatst, bijvoorbeeld wanneer een tekst of afbeelding wordt geretweet.
 

maandag 13 november 2017

Cartografie

In een eerder blogbericht werd al uitgelegd hoe te verwijzen naar Google Maps en andere routeplanners, in dit blogbericht wordt ingegaan op de vraag: hoe verwijs je naar een plattegrond, wegen- of landkaart?

De verwijzing in de tekst en de vermelding in een bronnenlijst verschilt niet veel van andere materialen. Noem als auteur de naam van de cartograaf en zet deze functie achter de naam tussen haakjes. Wordt de maker van de kaart niet genoemd, noem dan het bedrijf dat de kaart gemaakt heeft, ook met de toevoeging cartograaf tussen haakjes.
Noem het jaartal tussen haakjes, de titel cursief en geef tussen vierkante haakjes een omschrijving van de kaart. Dat laatste is niet verplicht maar maakt de lezer duidelijk dat het om welk materiaal het gaat. Noem bij een papieren kaart plaats en naam van de uitgever, geef bij een online kaart de raadpleegdatum en de link.

Voorbeelden papieren kaarten
Carto Studio (Cartograaf). (2017). Scandinavië: +Aanbevolen toegangsroutes door Duitsland, +fileknelpunten [Wegenkaart]. Den Haag: ANWB.
Gemeente Amsterdam (Cartograaf). (2016). Kleinschalige basiskaart van Amsterdam 1:10.000 [Plattegrond] (11e editie). Amsterdam: Auteur.
Vos, G. A., & Markus, W. C. (Cartografen). (1992). Zandvoort [Landkaart]. Wageningen: Staring Centrum.
Voorbeelden online kaarten
Onderstal, J. (Cartograaf). (2009). Bodemkaart van Nederland 1:50.000: Blad 33West [Landkaart]. Wageningen: Alterra. Geraadpleegd op 13 november 2017, van http://cdm16375.contentdm.oclc.org.contentdm.stcproxy.han.nl/utils/getfile/collection/p15285coll1/id/630/ 
Nijmegen-Centrum [Plattegrond]. (z.d.). In OpenStreetMap. Geraadpleegd op 13 november 2017, van http://www.openstreetmap.org/relation/1201012#map=16/51.8463/5.8632 
Stichting voor Bodemkartering (Cartograaf). (1975). Bodemkaart van Nederland 1:50.000: 40 West Arnhem [Landkaart]. Geraadpleegd op 13 november 2017, van http://stcproxy.han.nl/han/contentdm/cdm16375.contentdm.oclc.org/utils/getfile/collection/p15285coll1/id/504/
In het eerste voorbeeld is op verzoek van de uitgever ook plaatsnaam en naam van de uitgever opgenomen.

Wordt (een deel van) de kaart opgenomen in de tekst, geef de afbeelding dan een nummer zodat er in de tekst naar verwezen kan worden, zoals hier bij het voorbeeld van de plattegrond van Nijmegen:

… op Figuur 1 is te zien dat in het centrum van Nijmegen …
    
De verwijzing onder de afbeelding:

Figuur 1. Het centrum van Nijmegen. Aangepast overgenomen van “Nijmegen-
Centrum” van OpenStreetMap, z.d. (http://www.openstreetmap.org/relation/
1201012#map=16/51.8463/5.8632
). CC BY-SA.

Omdat het om een deel gaat van de totale afbeelding staat er 'Aangepast overgenomen van' in plaats van 'Overgenomen van'.
Op de website van OpenStreetMap staat "onze kaarttegels en onze documentatie zijn vrijgegeven onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding-Gelijk delen 2.0 (CC BY-SA)". Neem de vermelding zoals op de website staat altijd over. Noteer bij het ontbreken van een CC-licentie Copyright jaartal, naam auteursrechthebbende.


vrijdag 20 oktober 2017

Kunstwerken

In de Publication Manual of the American Psychological Association staan geen richtlijnen voor schilderijen, beeldhouwwerken en andere kunstwerken. Op het APA Style Blog is in 2010 wel een uitleg gegeven in There’s an Art to It. Dit blogbericht vormt de basis voor het antwoord op de vraag: hoe verwijs je naar een kunstwerk?

In dit voorbeeld is gekozen voor Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte van de Franse schilder Georges Seurat uit 1886. Het schilderij bevindt zich in The Art Institute of Chicago waar uw APA-Team afgelopen zomer onderstaande foto maakte.


Kunstwerk algemeen
Voor wie alleen naar een kunstwerk wil verwijzen zonder een afbeelding in de tekst op te nemen volstaat een beschrijving met de kunstenaar, jaartal, titel + omschrijving en verblijfplaats:
Seurat, G. (1886). Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte [Schilderij]. Chicago: The Art Institute of Chicago.
Informatie over bijvoorbeeld materiaal en afmetingen worden niet vermeld, deze kunnen indien relevant in de tekst genoemd worden of eventueel in een voetnoot.
Je kunt je overigens afvragen of het nodig is wanneer je alleen een kunstwerk noemt om een verwijzing op te nemen. Noem je in de tekst “de glimlach van de Mona Lisa” dan mag verwacht worden dat de lezer begrijpt wat er bedoeld wordt.

Kunstwerk op website
De meeste musea hebben een uitstekende website waarop de complete collectie terug te vinden is, vaak met afbeeldingen in hoge resolutie. Bij de vermelding van het schilderij van Seurat worden naam en plaats van het museum vervangen door de link en raadpleegdatum:
Seurat, G. (1884-1886). A Sunday on La Grande Jatte [Schilderij]. Geraadpleegd op 20 oktober 2017, van http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/27992
Merk op dat het museum als jaartal de periode noemt waarin het schilderij werd gemaakt in plaats van alleen de datum waarop het voltooid werd en dat de titel in het Engels staat. Een APA-basisregel is “cite what you see”, met andere woorden: neem de informatie over zoals in de bron vermeld staat.
Uiteraard kan in de tekst een toelichting worden gegeven op de jaartallen en de originele Franse titel.

Bij een bespreking van het kunstwerk is het logisch om ook een afbeelding op te nemen. Geef de afbeelding een nummer zodat er in de tekst naar verwezen kan worden, bijvoorbeeld:

… in 1886 voltooide Seurat het schilderij (zie Afbeelding 1) …
Plaats een verwijzing onder de afbeelding:
Afbeelding 1. Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte van Georges Seurat, 1886. Overgenomen van “A Sunday on La Grande Jatte” van The Art Institute of Chicago (http://www.artic.edu/aic/collections/artwork/27992). Copyright 2017, The Art Institute of Chicago.
Bij de omschrijving van de afbeelding kan de originele titel en eventueel de kunstenaar en het jaartal genoemd worden. Bedenk hierbij welke informatie voor de lezer relevant is.
Wanneer de afbeelding is bewerkt, bijvoorbeeld de kleuren aangepast of wanneer alleen een detail getoond wordt, noteer dan ‘Aangepast overgenomen’.

Kunstwerk uit boek
Is er geen online afbeelding beschikbaar maar wel een foto in een boek, zet dan onder de afbeelding:
Afbeelding 1. Un dimanche après-midi à l'Île de la Grande Jatte van Georges Seurat, 1886. Overgenomen uit A basic history of Western art (p. 515) door H. W. Janson en A. F. Janson, 2006, Pearson Education. Copyright 2006, The Art Institute of Chicago.
De copyright-vermelding is afkomstig uit het boek. In de bronnenlijst komt een vermelding van het boek:
Janson, H. W., & Janson, A. F. (2006). A basic history of Western art (7th edition). Upper Saddle River: Pearson Education.
Eigen foto van kunstwerk
Maar hoe zit met bovenstaande foto, die ik zelf heb gemaakt? Of als ik de maker ben van een kunstwerk? In beide gevallen geldt: het is eigen werk, hier is geen bronvermelding nodig. Er mag altijd in het bijschrift onder de afbeelding vermeld worden dat de auteur van de tekst ook de fotograaf is of de maker van het kunstwerk is.
 

woensdag 13 september 2017

Pinterest

Sociale media maken deel uit van het dagelijks leven van veel mensen en kunnen ook een informatiebron zijn. In De APA-richtlijnen uitgelegd staan voorbeelden van verwijzingen naar Facebook en Twitter (§ 2.5.4), maar hoe verwijs je naar Pinterest?


Pinterest is een digitaal prikbord dat vooral voor afbeeldingen wordt gebruikt. De geplaatste items, 'pins', zijn visuele bladwijzers. De gebruiker plaatst geen oorspronkelijk materiaal maar linkt naar bestaande bestanden die al online staan.

Op de vraag hoe je naar Pinterest volgens APA verwijst gaf één van de Amerikaans APA Style experts dan ook als antwoord dat het beste verwezen kan worden naar de oorspronkelijke website door op de afbeelding te klikken. Het feit dat de informatie via Pinterest is gevonden is irrelevant, net zoals het niet nodig is om te vermelden dat informatie met Google gevonden is.


Tip: is het lastig om de oorspronkelijk link te vinden, sla de afbeelding dan op. Ga vervolgens naar Google en kies de optie Afbeeldingen. Klik op het ikoontje van het fototoestel en kies ‘Een afbeelding uploaden’. Google laat vervolgens de website(s) zien waar de afbeelding te vinden. Het is niet noodzakelijk om naar de oudste of originele pagina te verwijzen.

dinsdag 15 augustus 2017

De APA-richtlijnen uitgelegd: dé Nederlandse standaard?

Een bezoeker van dit weblog mailde deze vraag: kan De APA-richtlijnen uitgelegd beschouwd worden als dé Nederlandse standaard?
Deze vraag hebben al meer mensen gesteld omdat in onze publicatie in de inleiding op pagina 8 staat “met toestemming van de American Psychological Association” terwijl in het colofon op pagina 74 staat “deze publicatie is ontwikkeld voor gebruik in Nederland en is niet geautoriseerd door The American Psychological Association”.
 
Dit vraagt inderdaad enige toelichting (voor de korte versie, scrol naar de laatste alinea). De American Psychological Association geeft zelf sinds 1952 de Publication manual of the American Psychological Association uit, meest recent is de zesde editie uit 2010. De Amerikaanse handleiding is met name gericht op publiceren in een wetenschappelijk tijdschrift en alleen hoofdstuk 6 en 7 gaan over bronvermelding. Er bestaat een officiële vertaling in het Spaans, maar geen Nederlandse editie.

Omdat de Publication manual niet op iedere vraag een antwoord heeft en er binnen het (hoger) onderwijs behoefte was aan een Nederlandse uitleg verscheen in 2012 bij Antharis het boek Verwijswijzer: Onderzoeksrapportage en bronvermelding volgens de APA-richtlijnen van Annejet Dijkstra, een jaar later gevolgd door nog een boek, De APA-richtlijnen: Over literatuurverwijzing en onderzoeksrapportage van Petra Poelmans en Olav Severijnen bij uitgever Coutinho. Anja Habraken van de Universiteit Tilburg heeft in 2012 de gratis te downloaden Bronvermelding volgens de richtlijnen van de APA: Handleiding gemaakt, een vernieuwde versie van deze pdf kwam in 2014 online.

Voor zover ik heb kunnen nagaan is voor geen van deze publicaties toestemming gevraagd aan de American Psychological Association. Er is ook geen sprake van een vertaling maar van een eigen interpretatie waarbij de auteurs naar eigen inzicht enkele richtlijnen hebben aangepast.
 
Al in 2010 begonnen wij, informatiespecialisten van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, op verzoek van het onderwijs met een uitleg over de APA-richtlijnen op onze website, overigens ook zonder toestemming van de American Psychological Association. Dit begon met een bescheiden pagina maar groeide al snel uit tot een veel bezochte website, met maandelijks tussen de 50.000 en 100.000 bezoekers. In 2016 werden ruim 1200 vragen over APA per e-mail beantwoord, soms na overleg met de APA Style experts in Amerika.

Twee boeken, een pdf, een website… waarschijnlijk zijn er nog meer handleidingen in omloop, maar dat maakt het voor de gebruiker niet makkelijk om de beste te kiezen omdat geen enkele versie officieel is, maar er is wel behoefte aan eenduidigheid.
 
Op initiatief van informatiespecialisten van Hogeschool Windesheim is de Werkgroep APA opgericht, bestaande uit informatiespecialisten van zeven hogescholen nadat in het landelijk overleg NAi hbo een oproep was gedaan wie wilde meedenken over een Nederlandse handleiding.

Hiervoor is toestemming gevraagd de American Psychological Association – dit vond de werkgroep wel zo netjes. APA gaf aan dat iedereen een eigen uitleg mag maken van de richtlijnen zolang het geen directe vertaling is van de Publication manual, met het verzoek aan te geven dat de publicatie niet geautoriseerd is. Alleen een officiële vertaling van de Publication manual zou de status ‘geautoriseerd door de American Psychological Association’ kunnen krijgen, maar daarmee zou de werkgroep haar doel voorbij schieten omdat er juist behoefte was aan een praktische handleiding, met onderwerpen als bijvoorbeeld (Nederlandse) wetgeving en stage die in het Amerikaanse origineel niet aan bod komen.
 
Kan De APA-richtlijnen uitgelegd beschouwd worden als dé Nederlandse standard? Nee, want dat zou alleen gelden voor een officiële vertaling van de Publication manual of the American Psychological Association. Wel wordt deze handleiding breed gedragen (en is gratis te downloaden!) omdat het een samenwerking betreft tussen Nederlandse hogescholen. Wellicht kan de samenwerking voor een tweede editie worden uitgebreid met vertegenwoordigers van de universiteiten.