woensdag 17 augustus 2016

Pdf

Op het internet zijn veel documenten te vinden in pdf-vorm, waaronder rapporten, tijdschriftartikelen, brochures en zelfs complete boeken. Een regelmatig terugkerende vraag is: Hoe wordt verwezen naar een pdf-document?
  
Pdf (afkorting voor ‘portable document format’) zegt alleen iets over de vorm van het bestand, net als bijvoorbeeld een document opgemaakt in Word of Excel. Het is dus van belang eerst na te gaan wat de inhoud van het document is. Onderstaand een uitleg bij de meest voorkomende pdf-bestanden.


Verslagen, rapporten, handleidingen
Veel organisaties publiceren jaarverslagen, rapporten, handleidingen en andere documenten online. Hier wordt naar verwezen als naar een website (zie: Internetbron):

Auteur of Organisatie. (Jaartal). Titel cursief. Geraadpleegd op dag-maand-jaar, van http://...
Voorbeeld
Gezondheidsraad. (2002). Voedingsnormen: Energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydraten. Geraadpleegd op 17 augustus 2016, van https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/01@19nR2.pdf
In het document staat "gecorrigeerde editie: juni 2002", alleen het jaartal hoeft te worden overgenomen.

Sommige documenten worden genummerd, bijvoorbeeld rapporten, brochures en stukken (in opdracht van) van de overheid. Vermeld het nummer dan achter de titel, tussen haakjes, niet cursief:
Logatcheva, K., & Soethoudt, H. (2016). Duurzame catering bij de Rijksoverheid: Kunnen de milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van catering anders? (2016-039). Geraadpleegd op 16 augustus 2016, van http://edepot.wur.nl/375935
Wanneer een document geen informatie over de maker(s) of jaartal geeft hoeft deze niet te worden opgezocht. Onderstaand voorbeeld is een document dat door een scholengroep online is gezet zonder naam van de school of jaartal, in dat geval komt de titel vooraan te staan. De school of uploaddatum worden niet genoemd, het zou immers kunnen zijn dat de school het document niet zelf heeft gemaakt:
Het schrijven van een verslag: In vier stappen. (z.d.). Geraadpleegd op 16 augustus 2016, van http://www.wolfert.nl/college/wp-content/uploads/2013/09/Hoe_schrijf_ik_een_verslag_1_1361189540.pdf
In de tekst is de verwijzing (Het schrijven van een verslag, z.d.).


Boek
Naar een (hoofdstuk uit een) boek als pdf wordt op dezelfde manier verwezen als naar een papieren versie (zie: Boek), met als verschil dat plaats en naam van de uitgever wordt vervangen door de datum van raadplegen en de weblink.
Geadviseerd wordt om hier te dieplinken, dus de link van het specifieke document te gebruiken in plaats van de link naar de website. De boeken van het Sociaal Cultureel Planbureau bijvoorbeeld hebben elk een eigen pagina waar het boek als geheel kan worden geraadpleegd met als extra opties alleen de omslag, de bijlagen en/of een persbericht. Het meest logisch is om de link naar het complete boek als pdf te nemen. In onderstaand voorbeeld de verwijzing naar zowel de papieren als de online versie.
Papier
Portegijs, W., Cloïn, M., Roodsaz, R., & Olsthoorn, M. (2016). Lekker vrij!? Vrije tijd, tijdsdruk en de relatie met de arbeidsduur van vrouwen. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.
Pdf
Portegijs, W., Cloïn, M., Roodsaz, R., & Olsthoorn, M. (2016). Lekker vrij!? Vrije tijd, tijdsdruk en de relatie met de arbeidsduur van vrouwen. Geraadpleegd op 16 augustus 2016, van http://www.scp.nl/dsresource?objectid=871831ed-f9c7-4164-8a92-3d1dffbbd4ae&type=org
De publicatie vermeldt als publicatiedatum februari 2016. Het is niet nodig om de maand ook te noemen.


Tijdschrift
Op de website van de HAN Studiecentra staat uitgelegd hoe naar online artikelen – vrijwel altijd in pdf – wordt verwezen. Zie: Tijdschriftartikel.


Afstudeeropdracht
Sinds 2009 kunnen studenten hun afstudeerscriptie laten opnemen in de HBO Kennisbank. De verwijzing komt overeen met een papieren afstudeeropdracht, ook hier geldt dat naam van de opleiding, plaats en naam van de onderwijsinstelling worden vervangen door de datum van raadplegen en de link.
Papier
Granilo, E. (2016). Communicatie met ouderen met auditieve en visuele beperkingen: Een verkennend kwalitatief focusgroeponderzoek naar de communicatie van begeleiders met hun ouderen met auditieve en visuele beperkingen (Afstudeeropdracht) [HBO Kennisbank]. Verpleegkunde, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Nijmegen.
Pdf
Granilo, E. (2016). Communicatie met ouderen met auditieve en visuele beperkingen: Een verkennend kwalitatief focusgroeponderzoek naar de communicatie van begeleiders met hun ouderen met auditieve en visuele beperkingen (Afstudeeropdracht) [HBO Kennisbank]. Geraadpleegd op 16 augustus 2016, van https://hbo-kennisbank.nl/record/sharekit_han/oai:surfsharekit.nl:99196871-3f4b-443b-9c7a-43ebfa3895d1
De toevoeging [HBO Kennisbank] is niet verplicht, maar kan duidelijk maken waar de scriptie gevonden is. De vierkante haken geven aan dat het een eigen toevoeging is.
 
Deze pagina is op 8 augustus 2017 aangepast zodat de inhoud overeenkomt met De APA-richtlijnen uitgelegd.
 

51 opmerkingen:

  1. Goedemiddag,

    Wat doen we met PDF documenten dat een artikel is UIT een tijdschrift? Dus PDF document is niet het gehele tijdschrift. Voorbeelden: https://www.apg.nl/nl/pdfs/apg-pensioenachtergrond-februari-2014-art-2.pdf en https://www.apg.nl/nl/pdfs/pensioenadvies-augustus-2016.pdf. Beide zijn artikelen uit een tijdschrift (PensioenAchtergrond en PensioenAdvies).

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In het blogbericht staat een verwijzing naar een tijdschriftartikel. In dit voorbeeld wordt het:

    Colly, M., & Leuvensteijn, M. van. (2014, augustus). De verplichtstelling, een afgewogen discussie? PensioenAchtergrond, 11-15. Geraadpleegd op 13 februari 2017, van https://www.apg.nl/nl/pdfs/apg-pensioenachtergrond-februari-2014-art-2.pdf en https://www.apg.nl/nl/pdfs/pensioenadvies-augustus-2016.pdf

    'PensioenAchtergrond' wordt cursief gezet. De maand wordt normaliter niet genoemd maar omdat zowel jaargang als nummer ontbreken wordt aangeraden dat hier wel te doen.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Helder antwoord, wederom dank. Ik denk alleen gezien de info op jullie blog 'Geraadpleegd' moet zijn 'Gedownload'. Bevestiging wordt gewaardeerd :-).

      Verwijderen
    2. In principe is beide mogelijk. Wanneer je een pdf via internet opent wordt het direct gedownload als tijdelijk bestand. De meeste mensen zullen dit echter ervaren als geraadpleegd, bij gedownload gaan de meesten uit van opslaan op de eigen computer.

      Verwijderen
  3. Er wordt geschreven 'Wanneer een document geen informatie over de maker(s) of jaartal geeft hoeft deze niet te worden opgezocht.'

    Hoeft niet, mag wel? Ik vind het een beetje irritant om 'z.d.' te gebruiken omdat in PDF geen jaartal genoemd staat maar op de website waar PDF van gedownload is wel te achterhalen is wanneer het geschreven is. Hoor het graag.

    Groet Willem

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Het antwoord op deze vraag heb ik even moeten nazoeken en vond ik op het officiële blog van de APA Style Experts: als het jaartal of de datum te vinden is in een andere bron mag het genoemd worden tussen vierkante haken: (Auteur, [jaartal]).

    Vierkante haken geven aan dat het om een eigen toevoeging gaat.

    Zie ook het blogbericht: http://blog.apastyle.org/apastyle/2010/01/the-generic-reference-when.html

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Toch nog een vraag, wordt het in de bronnenlijst dan als volgt:

      Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. ([2009]). Het Nederlandse pensioenstelsel. Gedownload op 18 december 2016, van http://docs.minszw.nl/pdf/135/2009/135_2009_1_23662.pdf

      Verwijderen
    2. Helemaal juist (en de titel cursief).

      Verwijderen
    3. Ik heb nu een document waarvan de maker (organisatie) niet op PDF vermeld staat, zie https://www.utwente.nl/nl/hr/arbeidsvoorwaarden/pensioen/vergelijking-netto-pensioen-abp-netto-lijfrente-loyalis-nl.pdf. Het is echter een document van Univerity of Twente (zie URL en gaat over hun arbeidsvoorwaarden). Moet ik de naam van de organisatie nu ook tussen haakjes zetten (ik mag die info echter opzoeken staat in jullie artikel):

      [University of Twente]. (z.d.). Bijlage 1: Vergelijking Nettopensioen ABP en Nettolijfrente Loyalis. Geraadpleegd op 23 maart 2017, van https://www.utwente.nl/nl/hr/arbeidsvoorwaarden/pensioen/vergelijking-netto-pensioen-abp-netto-lijfrente-loyalis-nl.pdf

      Verwijderen
    4. Hoewel het document op de website van de Universiteit Twente staat valt niet met zekerheid te zeggen dat de universiteit de maker is, dat zou bijvoorbeeld ook Loyalis kunnen zijn.
      In dit geval zou ik aanraden geen auteur of organisatie te noemen; zie het voorbeeld in de tekst bij 'Het schrijven van een verslag'.

      Verwijderen
    5. Dat ben ik met je eens. Moet ik in geval van https://intranet.tudelft.nl/uploads/tx_tudspecials/Vergelijking_Netto_Pensioen_ABP-_Netto_Lijfrente_Loyalis_07092015.pdf nu als hoofdtitel 'BIJLAGE 1' nemen? Verwijzing in de tekst wordt dan ook BIJLAGE 1, dit terwijl naar mijn idee de echte titel 'Vergelijking Nettopensioen ABP en Nettolijfrente Loyalis' is. Maar het staat zo op het document:

      Bijlage 1: Vergelijking Nettopensioen ABP en Nettolijfrente Loyalis.

      Verwijderen
    6. In dit geval zou ik BIJLAGE 1 weglaten, het hoort niet echt bij de titel. Vergelijk het met wanneer je verwijst naar een hoofdstuk uit een boek, dan noem alleen de titel en laat je 'Hoofdstuk 1' weg.

      Verwijderen
  5. Vraagje, tegenwoordig staat veel informatie in een factsheet. Is dit hetzelfde als een pdf bestand? Hoe kan ik verwijzen naar een factsheet in de tekst en in de bronnenlijst?
    Bedankt alvast!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. De verwijzing is inderdaad hetzelfde als van een verslagen, rapport of handleiding.

      Verwijderen
  6. In geval van afstudeeropdracht die je online raadpleegt, wordt dus alleen het jaar vermeld, en niet zoals bij internetbron ook de dag en maand?

    Ik heb nu:

    Bogers, A.J. (2009). “Van een gunst naar een recht”: De (rechts)positie van gepensioneerden bij de uitvoering van hun pensioenregeling (Scriptie). Geraadpleegd op 26 december 2016, van http://dspace.ou.nl/bitstream/1820/2722/1/rw%20A.J.bogersaug09.pdf

    Is dat correct of moet het zijn:

    Bogers, A.J. (2009, augustus).... (en verder)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Alleen het jaartal wordt vermeld. Let op dat er tussen de twee voorletters een spatie staat.

      Verwijderen
    2. Dank voor de tip over de voorletters, dat heb ik dus de hele tijd over het hoofd gezien!

      Verwijderen
  7. Hoe werkt het voor een PDF document die niet volledig online staat, maar die je per mail van de auteur doorgestuurd hebt gekregen?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Verwijs hier alleen in de tekst naar als ‘persoonlijke communicatie’ en niet in de bronnenlijst. Zie voor uitleg het blogbericht Stage, laatste alinea:
      https://theapateam.blogspot.nl/2016/04/stage.html

      Verwijderen
  8. Hoe verwijs ik naar een pdf-bestand die ik moet opslaan op mijn computer? Als link krijg ik dan de plek waar hij is opgeslagen op mijn computer.

    https://www.cvte.nl/documenten/publicaties/2014/07/01/staatsexamens-nt2-en-de-referentieniveaus-taal

    Geen idee hoe ik hiernaar moet verwijzen. Ik kom er niet uit. Alvast dank voor uw hulp.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Noem in dit voorbeeld de pagina waar het bestand kan worden gedownload.

      Verwijderen
  9. https://www.cvte.nl/documenten/publicaties/2014/07/01/staatsexamens-nt2-en-de-referentieniveaus-taal

    Ik weet niet hoe ik naar dit pdf-bestand moet verwijzen. Help!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Commissie voor Staatsexamens NT2. (2014). Staatsexamens NT2 en de referentieniveaus Taal. Geraadpleegd op 16 oktober 2017, van https://www.cvte.nl/documenten/publicaties/2014/07/01/staatsexamens-nt2-en-de-referentieniveaus-taal

      Let op dat de titel cursief staat.

      Verwijderen
  10. Hallo,

    Ik heb een PDF bestand dat meteen download naar de officiële Adobe Acrobat Reader. Dus ik heb er geen online PDF bestand van. Hoe kan je dan naar een PDF-bestand verwijzen zonder http? Dan de site gebruiken waarvan je het vandaan hebt?
    Dit is de site waar ik het bestand vandaan heb. Het is direct de bovenste.

    https://scholar.google.com/scholar?hl=nl&as_sdt=0%2C5&as_ylo=2016&as_vis=1&q=Active+ageing+AND+quality+of+life+-technology&btnG=

    Het werkt ook niet als ik hem wil openen in een nieuw tabblad of iets dergelijks.
    Hopelijk kunnen jullie mij helpen.

    Alvast bedankt!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Google Scholar geeft onder de titel in groen de website (hrcak.srce.hr), als je op die site het artikel zoekt wordt de pagina getoond waar het document kan worden gedownload, deze noem je in de bronvermelding:

      http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=261102

      Verwijderen
    2. Bedankt! Ik heb het gevonden.

      Verwijderen
  11. Goedemiddag, ik heb een vraag over het verwijzen van een PDF. De PDF kon pas na het kopen geopend worden. Hoe moet deze verwezen worden? Verwijs je naar de website waar hij de vinden is?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dat is juist, je noemt de link waar de pdf kan worden besteld.

      Verwijderen
  12. Goedenavond,

    In de APA handleiding (van SURF) wordt uitgelegd hoe te verwijzen naar kamerstukken. Bij de volgende brief aan de tweede kamer horen twee bijlagen (rapporten):

    https://zoek.officielebekendmakingen.nl/dossier/33110/kst-33110-2

    Het is mij duidelijk hoe naar de brief te verwijzen volgens APA.
    Maar hoe verwijs ik nou naar de bijlagen?

    Vriendelijke groet,

    Willem-Siebe Spoelstra

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. De bijlagen worden niet als webpagina beschikbaar gesteld, alleen als pdf. Noem in de bronvermelding de gegevens van het document met achter de titel tussen haakjes het bijlagenummer. De link is de webpagina waar het document gedownload kan worden.

      In de tekst: (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 2012)

      In de bronnenlijst:
      Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2012). Rapport Pensioen in duidelijke taal (blg-175290). Geraadpleegd op 30 april 2018, van https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-175290

      In de tekst: (Visser, Oosterveld, & Kloosterboer, 2012).

      In de bronnenlijst:
      Visser, J., Oosterveld, P., & Kloosterboer, M. (2012). Pensioencommunicatie: Behoeften en barrières: Geïntegreerd rapport van onderzoek onder deelnemers en gepensioneerden (blg-175291). Geraadpleegd op 30 april 2018, van https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-175291

      Verwijderen
    2. Dankjewel! Nog wel een kleine vraag. Wanneer wordt er nou rechtstreeks naar het PDF gelinkt, en wanneer naar de pagina waar het te downloaden is (zoals nu het geval). In de SURF handleiding staan namelijk diverse voorbeelden waar rechtstreeks gelinkt wordt naar het PDF document.

      Verwijderen
    3. Er is geen strikte richtlijn, over het algemeen wordt aangeraden de webpagina te noemen waar de pdf gedownload kan worden. In sommige gevallen is het voor de lezer handiger om direct naar de pdf te linken, bijvoorbeeld als de webpagina meerdere documenten als pdf aanbiedt.

      Verwijderen
  13. Quirijns, F. J. (2010). Brede visie op duurzame visserij in de Waddenzee. Regionaal College Waddengebied. Geraadpleegd op 26 april 2018, van http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/393369

    Moet de uitgever Regionaal College Waddengebied er nog zo bij toegevoegd worden of is dat niet nodig/ongewenst? En is het gebruikelijk om de website naar de link te gebruiken als URL of de de URL van het pdf. bestand zelf? Bij voorbaat dank! =)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, de uitgever wordt niet genoemd:

      Quirijns, F. J. (2010). Brede visie op duurzame visserij in de Waddenzee. Geraadpleegd op 26 april 2018, van http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/393369

      In dit voorbeeld is het gebruikelijk om naar de URL van de webpagina te verwijzen, zie ook het antwoord op de vorige vraag hierboven.

      Verwijderen
  14. file:///C:/Users/Diewertje/Downloads/Zin-in-lezen-in-groep-3_Pompert.pdf

    Is dit een bruikbare link om in apa te zetten? En zo ja hoe?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, want deze link verwijst naar jouw harde schijff.

      Waarschijnlijk gaat het om een document gevonden met Google waarbij de pdf direct geopend wordt zonder dat er een link is? Zo ja, kijk dan voor uitleg op het blogbericht Google en andere zoekmachines.

      Verwijderen
  15. Hoe verwijs ik in de tekst naar een pdf die te downloaden is via onderwijsonline?

    Alvast bedankt.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Je verwijst hier naar als een online pdf. De link is de pagina waar de pdf gedownload kan worden.

      Verwijderen
  16. Goededag,
    Hoe verwijs ik in mijn literatuurlijst naar een PDF document dat ik gedurende mijn onderzoek meerdere malen heb geraadpleegd. Moet ik alle data toevoegen waarop het document is geraadpleegd?

    BeantwoordenVerwijderen
  17. Hoe verwijs je naar een pdf van een intern bedrijfsdocument dat niet is gepubliceerd, zoals een marketingplan?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Je verwijst hiernaar als persoonlijke communicatie omdat het document buiten de organisatie niet toegankelijk is. Zie voor uitleg het blogbericht Stage: Documenten achter inlog.

      Verwijderen
  18. Kunt u mij vertellen hoe ik in de literatuurlijst een verwijzing naar pdf via een website opneem qua volgorde in de lijst? Is dat volgens de alfabetische volgorde tussen de titels van geraadpleegde boeken? Of apart (bijvoorbeeld onderaan), omdat het een andere soort bron is? Alvast dank!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Alle geraadpleegde bronnen staan op alfabetische volgorde, ongeacht de herkomst van het materiaal. Op die manier is de bron voor de lezer makkelijk terug te vinden.

      Verwijderen
  19. Hi! Ik heb een aantal artikelen in PDF die ik moet verwijzen, naar mijn weten heb ik het goed gedaan, maar de feedback die ik kreeg was negatief, hoe verwijs ik dit juist in de tekst?

    • Bandura, A. (1994). Self-efficacy. Geraadpleegd op 24 januari 2019, van https://www.uky.edu/~eushe2/Bandura/Bandura1994EHB.pdf

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Omdat het een hoofdstuk uit een online boek is moet er iets meer informatie bij (staat onderaan de pagina):

      Bandura, A. (1994). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior: Vol. 4 (pp. 71-81). Geraadpleegd op 24 januari 2019, van https://www.uky.edu/~eushe2/Bandura/Bandura1994EHB.pdf(Reprinted in H. Friedman [Ed.], Encyclopedia of mental health. San Diego: Academic Press, 1998).

      Verwijderen
  20. Ik moet verwijzen naar een artikel dat mjn docent op intranet heeft gezet als pdf. Ik kan het originele artikel nergens online in deze vorm terugvinden. Hoe doe ik dit? Alvast bedankt!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Is jouw docent ook de beoordelaar van jouw verslag? Dan verwijs er op dezelfde manier na als een pdf op internet.

      Verwijderen
  21. Goede middag,

    In mijn scriptie moet ik verwijzen naar deze pdf, maar ik kom er totaal niet uit hoe ik dit moet doen. Dit is de link van het document: https://assets-sites.trimbos.nl/docs/7b6fc947-26c5-424f-98a9-238150c65fac.pdf

    Kunnen jullie mij verder helpen?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. In het colofon op pagina 2 staan alle gegevens voor de bronvermelding:

      Markus, W., Geurink, M., Tjon Pian Gi, S., De Jongh, A., & Kranenburg, L. (2017). Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) therapie: Werkblad beschrijving interventie. Geraadpleegd op 6 mei 2019, van https://assets-sites.trimbos.nl/docs/7b6fc947-26c5-424f-98a9-238150c65fac.pdf

      In de tekst: (Markus, Geurink, Tjon Pian Gi, De Jongh, & Kranenburg, 2017)

      Verwijderen