vrijdag 30 oktober 2015

Afbeelding van internet

Na de blogberichten Afbeelding op omslag (over het verwijzen naar een afbeelding die alleen ter illustratie is opgenomen) en Tabellen en figuren (over het verwijzen naar een zelfgemaakte afbeelding of een afbeelding overgenomen uit een boek) zal in dit bericht worden ingegaan op de vraag: Hoe wordt verwezen in de tekst en in een bronnenlijst naar een afbeelding overgenomen van internet?
Er is een belangrijk verschil tussen een afbeelding (een foto, een tabel, een tekening, etc.) die wordt genoemd in de tekst of een afbeelding die geheel wordt overgenomen.

Voorbeeld 1: Afbeelding noemen in tekst
Wanneer naar een afbeelding uit een internetbron wordt verwezen geldt dit als een citaat, dus auteur(s) en jaartal moeten worden genoemd. De originele bron wordt in de bronnenlijst genoemd en in de tekst wordt hier naar verwezen zoals bij een citaat.
In de tekst
… op zijn website heeft fotograaf Kevin Van Aelst een foto geplaatst met de titel “Apple Globe” (Van Aelst, 2007) …
Bronnenlijst
Van Aelst, K. (2007). Apple Globe [Foto]. Geraadpleegd op 30 oktober 2015, van http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg 
N.B. De toevoeging [Foto] is niet verplicht maar maakt voor de lezer duidelijk dat het om de foto gaat. [Online afbeelding] of [Figuur] is ook mogelijk, afhankelijk van de afbeelding.

Voorbeeld 2: Afbeelding overnemen in de tekst
Wanneer de afbeelding wordt opgenomen in de tekst gelden andere regels dan bij een citaat uit een tekst omdat, in tegenstelling tot een stukje tekst, de afbeelding een ‘compleet’ werk is. In sommige gevallen is de afbeelding niet origineel maar van een andere bron afkomstig. Volgens de APA richtlijnen moet de eigenaar van de afbeelding, of beter gezegd: de eigenaar van het auteursrecht, onder de afbeelding vermeld worden.
De verwijzing bestaat uit drie onderdelen:

  1. De afbeelding krijgt een naam en nummer waar in de tekst naar verwezen wordt, bijvoorbeeld Tabel 1, Figuur 2, etc.
  2. Onder de afbeelding staat de naam en nummer, zodat voor de lezer duidelijk is waar in de tekst naar verwezen wordt en een omschrijving van de afbeelding. Daarachter staat: Overgenomen (of: Aangepast overgenomen, als de afbeelding bewerkt is) uit “Titel afbeelding” van A. Auteur, jaartal (http://www...). Copyright jaartal, naam eigenaar auteursrecht.
    De naam van de auteursrechthebbende wordt in de publicatie meestal vermeld in combinatie met het copyrightteken: ©. Als dit geheel ontbreekt is in de meeste gevallen de auteur van de bron dezelfde als de eigenaar van het auteursrecht.
  3. In de bronnenlijst staat de verwijzing naar de geraadpleegde bron.

In de tekst
… op Figuur 1 heeft de Amerikaanse fotograaf Kevin Van Aelst de begrippen appel en aarde ge├»ntegreerd …
Onder de afbeelding
Figuur 1. Integratie van de begrippen appel en aarde. Overgenomen uit Apple Globe van K. Van Aelst, 2007 (http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg). Copyright 2007, K. Van Aelst.
N.B. In dit voorbeeld is de auteur van de webpagina tevens de eigenaar van de foto.
Bronnenlijst
Van Aelst, K. (2007). Apple Globe [Foto]. Geraadpleegd op 30 oktober 2015, van http://www.kevinvanaelst.com/appleglobeweb.jpg

Let op: op de website van de fotograaf staat:
All images on this site are the exclusive copyright of Kevin Van Aelst. No part of this site, or any content contained  herein, may be used or reproduced in any manner without express permission of the copyright holder.
Met andere woorden: in dit geval is voor het gebruik van de foto toestemming nodig van de fotograaf wanneer de foto opnieuw wordt gepubliceerd, bijvoorbeeld als de tekst met de foto wordt opgenomen in de HBO Kennisbank (of op een weblog, vandaar dat de foto hier niet te zien is). Als de fotograaf toestemming geeft wordt de copyright-verwijzing onder de foto vervangen door: Overgenomen met toestemming.
Is dat niet het geval, bijvoorbeeld doordat de tekst alleen wordt gedeeld met de beoordelaar van de tekst en dus niet wordt gepubliceerd, hoeft niet om toestemming gevraagd te worden. Bronvermelding blijft verplicht.

Steeds vaker wordt op websites aangegeven dat afbeeldingen mogen worden hergebruikt onder bepaalde voorwaarden, bijvoorbeeld niet voor commercieel gebruik. In dat geval is toestemming vragen niet nodig maar blijft vermelding van het copyright verplicht.

Hoe zit het dan met het plaatje bij dit bericht? Het is afkomstig van Clipart, een website met afbeeldingen die door iedereen zonder enig voorbehoud mogen worden gebruikt.

Meer weten over het gebruik van afbeeldingen? Lees de zeer duidelijke uitleg van Arnoud Engelfriet op Beeldcitaatrecht.